
قسمت اول سجهرود
· قزل اوزن مصدرو مسند تاریخی زندگی قشلاقی سجهرودیها
زندگی و تاریخ تمدن بیشتر اقوام وملل همواره در کنارو درمجاورت رودها بوجود آمده وبه گواه
مورخین ونیز جامعه شناسانی چون ویل دورانت وهگل وحتی هرودت(پدر علم تاریخ) خاستگاه و
پیدایش اصلی تمدن هاوجود رودخانه های عظیمی هست که بسبب شرب وآبیاری مراتع ومزارع
حایز اهمیت اند.وبه قول ویل دورانت:جغرافی زهدان تاریخ،مادر وپروراننده وتربیتگاه آن است.
شاید سجهرودیها به واسطه نوع وشیوه زندگی عشایری خود یعنی کشاورزی ودامداری کرانه های
رودخانه قزل اوزن رابه عنوان قشلاق برای خود انتخاب نموده اند.از آنجایی که دامداری وزندگی
دامپروری از قدیم الایام شغل غالب واکثریت مردمان آن دیاربوده وهست.بطور حتم بایستی به دنبال
یک ناحیه ومنطقه حاصلخیزوپرآب می بودندونیزبه احتمال خیلی قوی وبا مطالعه، قزل اوزن را
خاستگاه اصلی زندگی قشلاقی خود انخاب نموده اند.روشن وواضح است که چنین اقدامی بدون تامل
و تفکر نبوده است.در این اثنا آنچه از گذشتگان برای نسل ما به یادگار مانده،وجود قشلاق های
معروفی است که تا به امروز ما رادرفصولی ازسال در آغوش خود جای داده است.
· قشلاق های سجهرود:
1.غارغولیخ چمی:این قشلاق در روزگاری نچندان دوردر اختیار سجهرودیها بوده که هم اکنون
صاحبان آن سفیدآبیها هستند .نام دیگر این قشلاق کریم خان غارغولیغی می باشد.این قشلاق در
نزدیکی میخ توکلن واقع شده.
2.اولی چمی:این قشلاق حدودا در فاصله 500 متری قزل اوزن واقع شده. ازشمال به منطقه
بای داملاری(بیگ) واز سمت جنوب به قشلاق گره مازالی(گبر مزاری)منتهی میشود.صاحبان
اصلی آن فرزندان ونتاج حاج سلیمان(حاج رحمان و حاج قهرمان)بوده است.هم اکنون نیز مورد
استفاده است.در سال1332 این قشلاق توسط آقایان شکور رحمتی ورحمت الله(ضرغام)آذرگشب
به آقایان عزیزبیگ،خانجان بیگ ورشید بیگ از قریه میانرودان وبه قیمت هرسالی 300 ریال و
به مدت 5 سال به اجاره داده شده بود.نکته بسیار مهم تاریخی در این قشلاق ،وجود نقوش وکنده کاری
بر روی تخته سنگ های بلند اوست که شکل هایی از حیوانات وابزار آلات شکارو نیز نقش هایی
از انسانهادرآن منقش شده است.که خود بیانگر تاریخ وهویت مردمان سجهرود می باشد.
3.گره مزاری(گبر مزاری):این قشلاق حدودا در فاصله 100 متری قزل اوزن واقع شده.از سمت
شمال به اولی چمی واز سمت جنوب به قشلاق قاراچم منتهی می شود.در نزدیکی این قشلاق غاری
وجود دارد که آنرا از سایرقشلاق ها ممتازتر می نماید (گره مزالی کوحولی).صاحبان اصلی این
قشلاق ایلخانلی ها هستند که در سالهای بعدی آزمونها وآذریها نیز در کنارایلخانلی هابه این قشلاق
می رفتند.منطقه آغزی بیرحد وسط این قشلاق با قاراچم است.وجه تسمیه آن برگرفته از قبرستان
گبری ها(کافر)است که آثاربجا مانده این قبرهابیانگر این واقعیت مهم تاریخی است.
4.قاراچم:این قشلاق در 60 متری قزل اوزن قرار گرفته.ازسمت شمال به قشلاق گره مزاری و از
سمت جنوب به حدود روستای کلوج ازتوابع طارم علیا(استان زنجان)محدود می شود. این قشلاق نسبت
به سایر قشلاق های سجهرود بزرگترین و وسیع ترین آنها محسوب می شود. این قشلاق در درون
خود قشلاق های احاطه شده ای داردکه درنوع خود بسیار منحصربفرد می باشد. قشلاق های محاطی
آن عبارتند ازترپاخلی چم-آق چم-آشاقه قاراچم وساریمساخلی.صاحبان اصلی این قشلاق حاج میرزه لی لر
(بهاریها)می باشند.از دیگرتفاوت این قشلاق با سایر قشلاق ها تلاقی آب روستای سجهرود با قزل اوزن
در ناحیه ای موسوم به سوجاهری سویی قویشان می باشد.آب این رود در گذشته ازپورت پورت بلاغی
کرگزلی ونولی دره سی ونیز از ایستی بلاغ پس ازطی مسافتی طولانی وعبور از نارلی چم و در نهایت به
قزل اوزن می ریخت.لازم به ذکر است که آب این رود در گذشته بسیار زیاد بوده،طغیان آب وجاری
شدن سیل هموارهبخشی از زمینهای همجوار رودخانه راتخریب ومساحت آنها را در دراز مدت کوتاه
کرده است.
5.دره قشلاق:این قشلاق از سمت شمال به میخ توکلن وغارغولیخ چمی واز سمت جنوب به دمکلرو از
سمت شرق به گنجی کومی و از غرب به اولی چمی محدود می شود.صاحب اصلی این قشلاق حاج قهرمان
بوده است.در نزدیکی این قشلاق منطقه ای هست که به رحیم کوم ییریسی معروف است . اگرچه برای
ساختن آن تلاش زیادی شده ولیکن هیچ وقت مورد استفاده قرار نگرفت.قطعا دلیل عدم استفاده آن نزدیکی
آن به دره بوده است.
6.گنجی کومی:این قشلاق در واقع چهار راه وشاهراه اصلی سایر قشلاق هاست.و به عنوان قشلاق عمومی
اهالی روستای سجهرود مورد استفاده بوده است.هم اکنون مورد استفاده نیست وفقط به عنوان استراحتگاه
موقت ،جهت رفع خستگی و احیانا خوردن و آشامیدن در کنار چشمه و تک درخت معروف مورد
استفاده قرار می گیرد.به احتمال بسیار قوی نام آن برگرفته از بانی و صاحب اصلی آن(گنجی) بوده
است.شاید هم کلمه گنجی (محلی که دارای زر و طلاست)می باشدو یا ....؟از مهمترین سبزی آن
شومی تره سی ونیز قارچ و دونبالان آن معروف است. در ایام فصل بهار پذیرای میهمانان وتفرجگاه
سجهرودیهاست.
عیسی قهرمانی سجهرود
.